खोलालाई ‘ह्युमपाईप’ भित्र लुकाएर त्यहीं माथि पार्क र हेलिप्याड बनाईदै

- bolichali

१५ माघ २०७८, शनिबार

सभ्य समाजमा सरकार वा राज्य पक्षले खोला नाला मिचिदा त्यसलाई नियन्त्रण गर्छन् । मानव समाजको सभ्यता संग जोडिएको चिज भएकाले खोलालाई आफ्नो आकार बढ्न दिन र अझ आकर्षक बनाउन हर प्रयास गर्छन् ।

तर दोलखाको भीमेश्वर नगरपालिकाले ठाउँ अपुग भएको भन्दै जग्गा उबार्न खोला नै मासिदिएको छ । खोला संरक्षण गर्नुपर्ने नगरपालिकाले ठाउँ अभाव हुँदै गएको भन्दै खोलालाई ह्युमपाईप भित्र लुकाउदै त्यस माथि जग्गा निकालेर पार्क र हेलिप्याड बनाउने तयारी थालेको छ ।

दोलखा सदरमुकाम चरिकोट स्थित नगरपालिका कार्यालय नजिकै कोटीहोम र चरिकोट अस्पतालको छेउ भएर बग्ने ‘साङ’खोलाको आकार नै मासेर ह्युम पाईप भित्र खुम्च्याउदै नगरपालिकाले खोला माथि खाली भाग (जग्गा) निकाल्न शुरु गरेको हो । त्यसरी खोला नै मासेर ह्युम पाईप भित्र हाल्दा त्यस माथि करिब २ रोपनी जग्गा निस्किने र त्यहाँ हेलिप्याड, पार्क बनाउने योजना नगरपालिकाको छ ।

नगरपालिकाले काम गरिरहेको यो क्षेत्र आसपासमा नगरपालिका, स्वास्थ्य, अस्पताल, जिल्ला प्रशासन, नापी, जिल्ला समन्वय समिति, जिल्लाकै जेठो बहुमुखी क्याम्पस, टेलिकम सहित दर्जन बढी सरकारी अड्डाहरु छन् । संगै टुडिखेल मैदान र कोटिहोम यज्ञशाला पर्छ । बिच भाग भएर सडक गएको छ । यही सडकको दाँया र बायाँ तर्फ माथिल्लो र तल्लो भुभागमा नगरपालिका कार्यालयले खोला नै मासेर पार्क र हेलिप्याड निर्माण गर्न लागेको हो । यो खोला भ्युटावरको डाँडोबाट झर्ने स–साना खोल्सी हुँदै आईपुगेर यो क्षेत्र र दोलखा–चरिकोट सडक, ताामाकोसी बाईपास सडक हुँदै मर्याङखोलामा जोडिएर तामाकोसी नदीमा मिसिन्छ ।

यसरी आयो खोला मासेर जग्गा निकाल्ने जुक्ती
सडक भन्दा माथिल्लो भुभागमा खोलाकै किनार सम्म चरिकोट अस्पतालको जग्गा पर्छ । यही अस्पतालमा एउटा भवन बनाउन भीमेश्वर नगरपालिकामा संघीय सरकारको स्वास्थ्य मन्त्रालयबाट १८ करोड रुपैंया निकासा आयो । नगरपालिकाले टेण्डर निकाल्यो । निर्माण कम्पनीले घटाघटमा करिब १२ करोडमा ठेक्का हात पार्यो ।

भवन बनाउने भुभाग ढिस्को र भिरालो थियो । त्यहाँ बाट ठुलो परिमाणमा निस्कने माटोको कसरी व्यबस्थापन गर्ने भनेर नगरपालिकाले जुक्ती निकाल्दै जाँदा खोलालाई ह्युम पाईप भित्र हाल्ने र माटोलाई ‘फिलिङ’ गरेर एक रोपनी क्षेत्र निकाल्ने जुक्ती निस्कियो ।

यसो गर्दा त्यहाँ निस्किएको माटो अन्त लगेर व्यवस्थापन गर्नुपर्ने झण्झट र खर्चबाट निर्माण कम्पनीले समेत मुक्ती पाउथ्यो । नगरपालिकाले त्यहाँ बिछ्याउन ह्युम पाईप आफैले किनेको छ भने माटो भर्ने काम अस्पतालको निर्माण कम्पनीले गरिदिएको छ । यहाँ खोला माथी निस्किएको खाली जग्गामा बायो ईन्जिनियरिङ गर्ने र पार्क बनाउने योजना नगरपालिकाको छ । त्यहीं वरपर खानेपानीको मुहान छ । चरिकोट पुरानो बजारका स्थानिय समेत रहेका जिल्ला फुटबल संघका अध्यक्ष गोविन्द श्रेष्ठले खोला नै मासिने गरी काम गर्न लागेको भन्दै शुक्रबार सामाजिक सञ्जाल मार्फत चिन्ता व्यक्त गरे ।

सडक भन्दा माथिल्लो क्षेत्र संगै खोलाको तल्लो क्षेत्रमा समेत नगरपालिकाले झण्डै एक सय मिटर जति खोला मासेर हेलिप्याड बनाउने सुरसार गरेको छ । यहाँ १ सय ६० व्यास (बायोमिटर)का ९ ओटा ठुला ह्युम पाईप राखिएको छ । उक्त ह्युम पाईप माथिल्लो तामाकोसी जलबिद्युत आयोजनाले आफ्ना हेभी खालका सामान ओसार्दा सिन्धुपाल्चोक स्थित सुनकोशी नदीमा राखेको थियो । नगरपालिकाले यो भुभाग मिलाएर राती समेत चल्ने ‘नाईटभिजन’ हेलिप्याड सहितका हलुका संरचना बनाउने योजना बुनेपछि आयोजनाले त्यहाँ राखेका ९ ओटा ह्युम पाईप नगरपालिकालाई दिएको हो ।

ह्युम पाईप राखेपछि त्यहाँ माथि बजार सहित चरिकोटका बिभिन्न ठाउँबाट निस्केका माटो थुपार्ने स्थल बनेको यो क्षेत्रमा पहिरोले समेत दुख दिन थाल्यो । यही बिचमा पहिरो नियन्त्रणका लागी नगरपालिकामा तयार नेपाल नामक आईएनजिओ आईपुग्यो । उक्त संस्थाले बायो ईन्जिनियरिङ सहित बिभिन्न कामका लागी ५२ लाख रुपैंया खर्च ग¥यो । पहिरो नियन्त्रण गरेपनि ग्याबिन उठाउने सहितका बिभिन्न काम सोचे जस्तै नभएको भन्दै नगरपालिकाले फेरी थप काम गर्न ईष्टमेट निकाल्न शुरु गरेको छ ।

खोलालाई भिरालो जमिनमा ह्युमपाईप भित्र खुम्च्याउदा केही बर्ष पछि ह्युमपाईपको जडान गरेको भाग चुहिन सक्ने कारण यो भविष्यका निम्ती खतरा हुने भन्दै स्थानियले विरोध गरेका छन् । पर्यटकीय नगरमा बग्ने खोलालाई झरनामा परिणत गरेर आकर्षक रुप दिनुपर्नेमा स्थानिय सरकार नै सभ्यउता मास्न लागिपरेको स्थानियको आरोप छ ।

‘खोलो मासेका छैनौं, व्यवस्थापन गरेका हौं’
नगरका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत मानबहादुर खड्काले खोला मासेर जग्गा निकाल्न खोजेको आरोपको ईन्कार गरे । ‘काहाँ खोला मास्ने काम नगरले गर्छ?’ उनले भने – ‘हामीले त प्राविधिक रुपमा खोलाको व्यवस्थापन गरेर बायो ईन्जिनियरिङ गर्दै पार्क बनाउन लागेका हौं’ । खड्काले खोलामा बग्ने पानीको मात्रा बारे ३० बर्ष देखीको अध्ययन गरी अनुमान गरेर १ सय ६० डायमिटरको ठुलो ह्युम पाईप बिछ्याईएको सुनाए । नगरका मेयर भरत बहादुर केसीले खोला नमासिने जिकिर गरे । ‘बर्खामा समेत ८० डायोमिटरको पानी बग्ने खोलामा १ सय ६० को ह्युम पाईप हालेका छौं’ उनले भने – ‘खोलाको सुन्दरता नमेटिने गरी माथिल्लो क्षेत्रमा पार्क बनाउछौं, तल्लो क्षेत्रमा नगरका लागी अति आवश्यक रहेको रात्रिकालिन समेत चल्न सक्ने गरी हेलिप्याड बनाउछौं’ ।